26.10.2012 Những điều cần biết trong kỳ kinh

Giải mã kinh nguyệt không đều tuổi dậy thì

kinh nguyệt không đều

Mọi người thường nghĩ chu kỳ kinh nguyệt của phụ nữ là bình thường khi đến đúng ngày mỗi tháng. Suy nghĩ đó thật ra không đúng. Những người phụ nữ hoàn toàn khỏe mạnh cẫn có thể có kinh nguyệt không đều, vậy điều gì đã gây ra kinh nguyệt thất thường này? 

Cách tính chu kỳ kinh nguyệt

Hầu hết bạn gái lần đầu có kinh nguyệt trong khoảng từ 10 đến 16 tuổi, được gọi là menarche (lần hành kinh đầu tiên). 

Bác sĩ thường nói về chu kỳ kinh nguyệt - số ngày tính từ ngày bắt đầu hành kinh lần này đến ngày bắt đầu của lần tiếp theo - là 28 ngày. Nhưng 28 ngày chỉ là con số trung bình mà bác sĩ thường dùng. Độ dài chu kỳ này có thể kéo dài từ 24 đến 34 ngày. Và bạn gái có thể sẽ thấy chu kỳ của mình khác nhau qua các tháng, đặc biệt là những năm đầu sau kỳ kinh đầu tiên.

Ngày đầu tiên kỳ kinh là Ngày 1 của chu kỳ. Vào khoảng Ngày 5, tuyến yên ra lệnh cho buồng trứng chuẩn bị xuất ra  một trong số trứng mà nó cất giữ. Trứng này sẽ phát triển toàn diện. Cùng lúc đó, vành dạ con sẽ dày lên để làm tổ cho trứng được thụ tinh trong trường hợp bạn gái có thai.

Vào khoảng Ngày 14 của chu kỳ 28 ngày, trứng này mới rời ra ( được gọi là việc rụng trứng). Trứng đi xuống ống dẫn trứng rồi đi vào tử cung. Nếu trứng không được thụ tinh bởi tinh trùng, nó bắt đầu rơi xuống. Khoảng 2 tuần sau, mô ngoài thành tử cung và trứng ra khỏi cơ thể khi kinh nguyệt diễn ra và toàn bộ quy trình bắt đầu lặp lại- đó là lý do tại sao chúng ta gọi nó là chu kỳ.

Nghe có vẻ thật gọn gàng và trật tự. Nhưng cơ thể bạn gái không hoàn toàn hoạt động đúng theo quy trình này. Trong 2 năm đầu sau kỳ hành kinh đầu tiên, nhiều khi cơ thể sẽ bỏ ra vài chu kỳ hoặc có chu kỳ không đều đặn. Bệnh, thay đổi trọng lượng đột ngột hoặc stress cũng có thể góp phần vào việc này bởi vì một phần của não điều chỉnh chu kỳ bị ảnh hưởng bởi những tác động như thế.

Kinh nguyệt không đều không có nghĩa là bất thường

Một số bạn gái có chu kỳ đến chính xác như đồng hồ. Số khác lại có chu kỳ xê dịch qua các tháng. Nhiều bạn gái luôn có chu kỳ đều đặn nhưng thỉnh thoảng bỏ qua một kỳ kinh hoặc có thêm kỳ kinh khi bị áp lực hoặc stress. Thực tế, bạn sẽ thấy khi bạn đi xa, hoặc có thay đổi lớn trong lịch sinh họat làm việc, kỳ kinh của bạn sẽ đến muộn hơn. Tất cả điều này là bình thường.

Cũng không có vấn đề gì nếu số ngày hành kinh thay đổi. Thỉnh thỏang bạn ra kinh trong 2 ngày, có khi lại kéo dài cả tuần. Đó là vì hóc môn do cơ thể sinh ra khác nhau giữa các chu kỳ và nó tác động đến thời gian ra kinh.

Kinh nguyệt không đều - lúc nào cần lo lắng?

Kinh nguyệt không đều hầu hết là do những thay đổi bình thường khi bạn ở tuổi dậy thì. Vào thời điểm nào đó khi bạn đã trưởng thành, chu kỳ sẽ ổn định, thường là 3 năm sau kỳ kinh đầu tiên của bạn.

Dù vậy, vài bạn có chu kỳ kinh nguyệt không đều - hoặc hoàn toàn ngừng ra kinh - có thể do tác dụng của thuốc, vận động quá sức, thiếu cân trầm trọng, hoặc ăn uống không đủ calories. Vài bạn khác là do rối loạn hóc môn. Chẳng hạn, rối loạn tuyến giáp có thể gây kinh nguyệt không đều nếu lượng kích thích tố tuyến giáp trong máu trở nên quá cao hay quá thấp.

Kinh nguyệt không đều ở một số bạn nữ còn do cơ thể sản xuất ra quá nhiều kích thích tố nam androgen , là loại hormone làm phát triển cơ, lông mặt, và làm trầm giọng ở nam và làm phát triển lông mu và chiều cao ở nữ. Lượng androgen cao có thể gây mọc lông ở mặt, cằm, ngực và bụng, và thỉnh thoảng liên quan đến thừa cân quá mức.

Nếu bạn có những vấn đề này, hoặc kinh nguyệt của bạn không đều trong 3 năm hoặc nhiều hơn, hãy gặp bác sĩ. Bác sĩ có thể kê thuốc điều chỉnh hormone, hoặc phương thuốc trị liệu khác, hoặc đưa ra lời khuyên về cách sinh hoạt để giúp bạn có kinh nguyệt đều đặn.

Bạn cũng nên gặp bác sĩ khi đã có quan hệ tình dục và bạn bị lỡ kỳ kinh. Nó có thể là dấu hiệu cho thấy bạn có thai. Bạn cũng nên đi khám nếu kỳ kinh kéo dài hơn 7 ngày, ra kinh nhiều, hoặc kèm theo đau thắt bụng dữ dội.

Trong thời gian này, nếu kinh nguyệt bạn không đều đặn, hãy để vài miếng băng vệ sinh hoặc tampon trong túi, để bạn luôn sẵn sàng khi kỳ kinh đến.

Nhìn chung, các bạn nữ không nên quá lo lắng khi thỉnh thoảng kinh nguyệt không đều vì bạn có thể đang bị stress hay gặp những vấn đề về cân nặng mà thôi. Tuy nhiên, nếu trường hợp này kéo dài thì bạn nên đến gặp bác sĩ để được thăm khám và điều trị một cách phù hợp nhé.