Thứ tư, ngày 06/02/2010 | 16:51

Dậy thì muộn là gì?
Dậy thì là khoảng thời gian cơ thể bạn phát triển từ một đứa trẻ thành một người lớn. Bạn sẽ nhận ra mình đang trải qua tuổi dậy thì bằng những thay đổi của cơ thể.
Nếu là nữ, bạn sẽ thấy ngực phát triển và mọc lông mu; bạn tăng trưởng nhanh chóng và có kinh nguyệt. Hình dáng toàn cơ thể bạn cũng thay đổi – hông sẽ rộng ra và cơ thể sẽ có những đường cong hấp dẫn.
Nếu bạn là nam, bạn sẽ bắt đầu mọc lông mu và lông mặt, tăng trưởng nhanh chóng và tinh hoàn, dương vật sẽ to hơn. Toàn cơ thể bạn cũng bắt đầu thay đổi- vai rộng hơn và cơ thể sẽ cơ bắp hơn.
Những thay đổi này là do hormone giới tính ( testosterone ở nam và estrogen ở nữ) mà cơ thể bạn sản xuất ra nhiều hơn hẳn so với trước đó.
Dậy thì có thể kéo dài vài năm, và độ tuổi bắt đầu và kết thúc rất khác biệt ở mỗi người. Thông thường nó bắt đầu vào khoảng giữa 7 và 13 tuổi đối với nữ và khoảng 9 đến 15 tuổi đối với nam, dù vậy với vài bạn có thể sớm hoặc trễ hơn. Tầm tuổi rộng như vậy là bình thường, vì thế bạn có thể sẽ phát triển sớm hoặc chậm hơn vài năm so với hầu hết bạn bè. Dù vậy, thỉnh thoảng , có bạn vượt qua tầm tuổi này mà không cho thấy biểu hiện gì về sự thay đổi của cơ thể. Hiện tượng này được gọi là dậy thì muộn.

Điều gì gây ra dậy thì muộn ?
Dậy thì bị trễ có thể do vài nguyên nhân. Phổ biến nhất là do khuôn mẫu chung về tăng trưởng và phát triển của gia đình. Các bạn có thể sẽ thấy bố mẹ, cậu, dì, anh chị, họ hàng cũng đã dậy thì trễ hơn bình thường. Đây gọi là sự chậm trễ do thể tạng constitutional delay, và thường không cần sự điều trị nào. Những teen này cuối cùng cũng sẽ phát triển bình thường , chỉ là chậm hơn hầu hết những bạn đồng trang lứa khác.
Những vấn đề về bệnh lý cũng có thể gây dậy thì muộn. Vài bạn với bệnh mãn tính như tiểu đường, xơ nang, bệnh thận , thậm chí là bệnh suyễn phải trải qua giai đoạn dậy thì ở độ tuổi lớn hơn vì những bệnh này khiến cơ thể khó khăn hơn để tăng trưởng và phát triển. Điều trị phù hợp và kiểm soát những tình trạng này sẽ giúp việc dậy thì muộn ít xảy ra hơn.
Một bạn bị suy dinh dưỡng – không đủ thức ăn hoặc không đủ dinh dưỡng – cũng sẽ dậy thì chậm hơn bạn bè đã ăn uống cân bằng và hợp lý. Chẳng hạn, những teen bị rối loạn tâm sinh lý thường mất quá nhiều trọng lượng để cơ thể có thể phát triển bình thường. Bạn gái chơi thể thao quá mức cũng sẽ dậy thì muộn vì mức tập luyện của họ làm họ quá gầy. Cơ thể bạn gái cần một lượng chất béo nhất định trước khi bắt đầu giai đoạn dậy thì.
Dậy thì muộn có thể cũng xảy ra vì những vấn đề về tuyến yên hoặc tuyến giáp. Những tuyến này sản sinh ra hormone cần thiết cho sự tăng trưởng và phát triển của cơ thể.
Vài bạn trải qua giai đoạn dậy thì sớm hay muộn do có vấn đề về nhiễm sắc thể chromosomes, tạo ra bởi DNA , nơi chứa đựng thông tin di truyền tạo cơ thể bạn. Vấn đề liên quan đến nhiễm sắc thể sẽ ảnh hưởng đến quá trình phát triển bình thường của cơ thể.

Hội chứng Turner  là một ví dụ về rối loạn nhiễm sắc thể. Nó xảy ra khi một trong 2 nhiễm sắc thể X của nữ bất thường hay bị mất. Điều này gây ảnh hưởng đến tăng trưởng của bạn gái và sự phát triển của buồn trứng cũng như việc sản xuất ra hormone giới tính. Phụ nữ có hội chứng Turner không được điều trị sẽ lùn hơn bình thường và thường bị vô sinh, và cũng có thể có những vấn đề bệnh lý khác. Nam với Hội chứng Klinefelter được sinh ra có dư một nhiễm sắc thể X ( XXY thay vì là XY). Tình trạng này làm giảm sự phát triển về giới tính.